<\/p>\n
Oyuncu, y\u00f6netmen, foto\u011fraf\u00e7\u0131 ve komedyen Okan Bay\u00fclgen’in yaz\u0131p, y\u00f6netip, oynad\u0131\u011f\u0131 ve “Y\u0131l\u0131n Prod\u00fcksiyonu”, “Y\u0131l\u0131n Y\u00f6netmeni” ile “Y\u0131l\u0131n Oyuncusu” dahil 6 \u00f6d\u00fcl sahibi “Richard” oyunu 50. temsilinde sanatseverlerle bulu\u015ftu.<\/p>\n
Oyuna, tiyatroya ve gelecek projelerine ili\u015fkin AA muhabirine a\u00e7\u0131klamada bulunan sanat\u00e7\u0131, Richard eserindeki as\u0131l meselenin \u00f6tekile\u015fme oldu\u011funu belirterek, “Richard’\u0131n da bir \u00f6teki olmas\u0131 bizi \u00e7ok ilgilendirdi. Yani kraliyet ailesine do\u011fmu\u015f ama kral olamayacak bir \u00f6teki. Buradan \u0130ngiltere’ye giden ya da g\u00fcneyimizden, g\u00fcney do\u011fumuzdan bizim topraklar\u0131m\u0131za gelenler, asl\u0131nda ortak bir kaderi payla\u015f\u0131yor ‘\u00f6teki’ olarak. Biz g\u00f6\u00e7 al\u0131yor, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 al\u0131yoruz, onlara \u00f6teki muamelesi yap\u0131yoruz. Biz de \u00e7al\u0131\u015fmak, e\u011fitim ya da yerle\u015fmek i\u00e7in ba\u015fka \u00fclkelere, \u00f6rne\u011fin K\u0131ta Avrupas\u0131’nda Berlin’e, Paris’e, Londra’ya gidiyoruz. Biz de orada \u00f6teki muamelesi g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130nsan kendi do\u011fdu\u011fu ailede, karde\u015fleri aras\u0131nda ya da anne babaya kar\u015f\u0131 bile \u00f6tekile\u015febiliyor. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00e7ok \u00f6nemli. Bunun i\u015flendi\u011fi bir oyun. Bu a\u00e7\u0131dan Shakespeare’e dayanarak, biraz ona dil \u00e7\u0131kartarak, biraz da Shakespeare’i \u00f6verek yaz\u0131lm\u0131\u015f bir oyun.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Bay\u00fclgen, eserin y\u00fczde 20’sinin orijinalin adaptasyonu oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, y\u00fczde 80’ini ise yeniden yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n
William Shakespeare’in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ilk eserlerin VI. Henry oyunu ile Kral III. Richard’\u0131n hayat\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 oyun oldu\u011funu dile getiren sanat\u00e7\u0131, “O tarihte ya Tudorlara yaranmak i\u00e7in ya Tudorlar\u0131n \u0131smarlamas\u0131 sonucu, Shakespeare bunu yap\u0131yor yani III. Richard’\u0131 k\u00f6t\u00fc g\u00f6steriyor. Arada y\u00fczy\u0131l var ve o y\u00fczy\u0131lda Yorklar\u0131n yani son sava\u015fta \u00f6len Kral Richard’\u0131n g\u00f6lgesi kalkmam\u0131\u015f devlet \u00fczerinden, Tudorlar \u00fczerinden. Bunu k\u00f6t\u00fcleme \u00e7abas\u0131 var. 16. y\u00fczy\u0131l anlay\u0131\u015f\u0131yla yani ‘Tanr\u0131 k\u00f6t\u00fc insanlar\u0131 -g\u00fcya- sakat b\u0131rak\u0131r ki siz ondaki fenal\u0131\u011f\u0131 g\u00f6resiniz diye’ anlay\u0131\u015f\u0131yla, adama sakatl\u0131klar ilave edilmi\u015f. \u0130\u015fte kambur, \u00e7olak, topal, \u00e7irkin yap\u0131lm\u0131\u015f.” a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n
Okan Bay\u00fclgen, Shakespeare’in eserinde Richard’\u0131 korkun\u00e7la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, \u015fu bilgileri verdi:<\/p>\n
“\u00d6yle bir adam de\u011fil. \u00c7ok yak\u0131n tarihte, 2012’de kemiklerin bulunmas\u0131 ve 2015’te Richard’a ait oldu\u011funun tescillenmesiyle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ki bu adamda biraz skolyoz var. O skolyoz da d\u0131\u015far\u0131dan pek belli olmuyor. Yani kambur falan da de\u011fil. E\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fc de de\u011fil. Yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir adam. Sava\u015fta kahramanca \u00f6len son kral. Ama ne olmu\u015f bug\u00fcne kadar? Bizim bu pek demokrat k\u0131ta Avrupas\u0131, \u0130ngilizler her \u015feyi demokrasi ad\u0131na ve siyaseten do\u011fruculuk yaparak herkesi temize \u00e7ekmi\u015f, d\u00fczeltmi\u015f. Richard’\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015flar. Richard g\u00fcnden g\u00fcne daha da korkun\u00e7 hale getirilerek oynan\u0131yor. Bu oyun bir soru soruyor. Diyor ki siz hala neden korkuyorsunuz? Yani 500 y\u0131ld\u0131r her gelen oyuncu, kimli\u011fi ne olursa olsun demokrat, ilerici, gerici, sa\u011fc\u0131, solcu fark etmiyor; ayn\u0131 hilkat garibesi Richard’\u0131 oynuyor. Bir yandan bu a\u00e7\u0131dan Shakespeare’e dil \u00e7\u0131kart\u0131yor.”<\/p>\n
Eserde, “sanat\u00e7\u0131 nerede durmal\u0131d\u0131r?” sorusunun i\u015flenmedi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen ba\u015far\u0131l\u0131 sanat\u00e7\u0131, “Aleladelik, \u00fcst insan olmak, Nietzsche’den, Baudrillard’dan, Alain Badiou’dan, Kierkegaard’dan Freud’a kadar, asl\u0131nda sanat\u00e7\u0131n\u0131n kim oldu\u011fu, ne yapmas\u0131 gerekti\u011fiyle ilgili \u00e7ok mesaj var oyunda. Ama iktidar yazar\u0131 olmak, olmamak gibi bir derdimiz yok. Tarih boyunca b\u00f6yle olmu\u015ftur; her iktidara yak\u0131n duran yazarlar vard\u0131r. Uzak, muhalif olan yazarlar vard\u0131r. Bu oyunun \u00f6zellikle meselesi bu de\u011fil.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Oyunun 50 temsilde ge\u00e7irdi\u011fi de\u011fi\u015fikliklere de i\u015faret eden sanat\u00e7\u0131, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
“\u0130lk oynad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda berbatt\u0131k. Oyun da hen\u00fcz toparlanmam\u0131\u015ft\u0131. H\u0131zla festivale yeti\u015ftirilmi\u015fti. Hatta ilk 2-3 oyunu seyredenlere de ‘Davetiye vereyim, gelin bu halini g\u00f6r\u00fcn.’ diyorum. Fakat seyircimizden b\u00fcy\u00fck bir tevecc\u00fch g\u00f6rd\u00fck. A\u00e7\u0131k hava tiyatrosunda 4 bin ki\u015fiye, Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Merkezi ya da di\u011fer binli say\u0131lar\u0131 ge\u00e7en seyirci kapasiteli yerlerde full oynad\u0131k, hakikaten. Ard\u0131ndan, sanat\u0131 \u00fcretenin ve seyircinin bir araya gelmesiyle birka\u00e7 saat s\u00fcren s\u00f6yle\u015filerle asl\u0131nda bir \u015f\u00f6lene d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bug\u00fcn ‘Herkes i\u00e7in Shakespeare’ diyerek asl\u0131nda Shakespeare’in sahibi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen \u0130ngiltere ve K\u0131ta Avrupa’s\u0131na da 1tatl\u0131 bir iltifat yap\u0131yoruz \u00fcst yaz\u0131yla. Sinemada alt yaz\u0131, tiyatroda da \u00fcst yaz\u0131 vard\u0131r. \u0130ngilizce \u00fcst yaz\u0131yla oynan\u0131yor bug\u00fcn oyun. Bu da \u00f6nemli bir geli\u015fme. Bu oyun bizim \u00f6zel hatta \u00f6denekli tiyatrolar\u0131m\u0131za iki al\u0131\u015fkanl\u0131k b\u0131rakacak. Bir; ki \u00e7oktan ba\u015flad\u0131, oyun sonras\u0131 s\u00f6yle\u015fileri. \u0130ki; \u0130stanbul’umuzda, T\u00fcrkiye’mizde ya\u015fayan, yerle\u015fik ya da k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine burada olan yabanc\u0131lar i\u00e7in \u0130ngilizce \u00fcst yaz\u0131yla oynanmas\u0131. Bu iki geli\u015fme de asl\u0131nda bizim hem seyirciyle ili\u015fkimiz hem de tiyatromuzun yeri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ya da seyirciyi \u00f6nemsememiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fczel g\u00f6stergeler.”<\/p>\n
Okan Bay\u00fclgen, tiyatro yapman\u0131n hi\u00e7bir zorlu\u011fu olmad\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7ekerek, “Tiyatro yapmak, tiyatrocu olmak, tiyatronun, bu atmosferin i\u00e7inde olmak m\u00fcthi\u015f bir \u015fey. Bu kadar u\u011fra\u015f\u0131p didinip zar zor konservatuara girip, ayakta kal\u0131p tiyatro yapanlar bir de \u00fczerine \u015fikayet ederse art\u0131k fazla geliyor bana. \u015eikayet etmeye hakk\u0131m\u0131z yok. Bunu biz istedik. Annemiz, babam\u0131z bize mani olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, ‘Yapma \u00e7ocu\u011fum.’ dedi, \u00f6n\u00fcm\u00fcze dikildi, yalvard\u0131, ‘Evlatl\u0131ktan reddederiz.’ dedi. \u015eimdiki aileler de\u011fil, bizim zaman\u0131m\u0131zdaki ailelerden s\u00f6z ediyorum. Yine de \u0131srar ettik, yapt\u0131k. Neden \u015fikayet ediyoruz o zaman?” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde tiyatronun, yapt\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok i\u015fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fini vurgulayan sanat\u00e7\u0131,”\u015eu anda ‘Richard Otel’de’ diye bir oyunumuz var. Yine Richard’da oynad\u0131\u011f\u0131m bir arkada\u015f\u0131m, hem ortak yazar hem yard\u0131mc\u0131 y\u00f6netmen Nihal Usanmaz’la orada da \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ayn\u0131 anda o oyunu \u00e7\u0131kard\u0131k, Richard’da oynuyoruz ve Ankara’da, Devlet Tiyatrosunda ‘Dracula’n\u0131n provalar\u0131 ba\u015flad\u0131. O da may\u0131s ortas\u0131nda sahnelenecek. Araya bir k\u00fc\u00e7\u00fck oyun daha s\u0131k\u0131\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z. B\u00f6ylece gelecek sezona 4-5 oyunu ayn\u0131 anda oynayarak girece\u011fiz.” dedi.<\/p>\n
Sanat\u00e7\u0131, oyunlar\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131nda da sahnelemeyi \u00e7ok istediklerine i\u015faret ederek, “Almanya’da, Fransa’da, \u0130ngiltere’de oyun koyabilirsiniz, yeter ki oyununuz onlar i\u00e7in yeni ve farkl\u0131 bir \u015fey ifade ediyor olsun.” ifadelerine yer verdi.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 tiyatro festivallerine gitmek konusunda ise Bay\u00fclgen \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
“Asl\u0131nda Richard i\u00e7in \u00e7ok devreye girenler oldu. Fakat bizim, sinemadaki gibi baz\u0131 filmlerimizin, y\u00f6netmenlerimizin al\u0131\u015fageldik \u015fekilde Cannes’da, Berlin’de, farkl\u0131 festivallerde \u00f6d\u00fcl almas\u0131 gibi bir lobimiz yok tiyatroda. Baz\u0131 oyunlar zar zor gidiyor, geliyor ama bunu da ba\u015flatmak laz\u0131m. \u0130ngilizlere de bir \u015fey s\u00f6ylemek i\u00e7in Shakespeare’i tercihimiz biraz da bu y\u00f6nde k\u0131ymetliydi. Shakespeare ile ilgili bir \u015fey s\u00f6yledi\u011finiz zaman art\u0131k bu sadece \u0130ngiltere’ye de\u011fil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya ilgin\u00e7 geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k \u0130ngiltere’ye ait bir yazar de\u011fil Shakespeare. \u0130ngilizler sahip \u00e7\u0131k\u0131yor tabii, adam \u0130ngiliz ama art\u0131k o, tiyatro k\u00fct\u00fcphanesinin en \u00f6nemli yazar\u0131 olarak asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya ait. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye’den birisi \u00e7\u0131k\u0131yor, diyor ki ‘Ya karde\u015fim, pek demokrats\u0131n ya, senin yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bak ben yapt\u0131m ve sana, senin biraz da kafan\u0131 a\u00e7abilecek, yeni fikirler verecek bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyorum. Gelip orada oynayay\u0131m m\u0131? Diyecek ki oyna ama sinema filmi nas\u0131l gidiyor? WeTransfer’le, y\u00fcksek bir dosya olarak gidiyor. Bir k\u00fc\u00e7\u00fck flash diskle gidiyor. Gitmesi bug\u00fcnk\u00fc teknolojiyle rahat. Tiyatro kamyonlarla, insanlarla gidiyor. Biz bug\u00fcn Anadolu’da bir yere gitti\u011fimizde birka\u00e7 kamyon ve 51 ki\u015fi gidiyoruz yani kolay de\u011fil. Onun i\u00e7in bu kadar adam\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcp orada oynatmak hi\u00e7 kolay de\u011fil. Tarihte yap\u0131lm\u0131\u015f. Bunu yapan m\u00fcthi\u015f tiyatrocu abilerimiz oldu.”<\/p>\n
Okan Bay\u00fclgen, uluslararas\u0131 g\u00f6sterimlerde iki ki\u015filik oyunlarla ve dekoru oradan tedarik ederek gidilebildi\u011fini aktararak, “Ama bizim oyun i\u00e7in orada bir in\u015faat yapmal\u0131s\u0131n\u0131z. Bu kolay bir \u015fey de\u011fil. Bir yandan da tiyatronun \u015f\u00f6yle bir taraf\u0131 da var; hep b\u00f6yle kolaya ka\u00e7amazs\u0131n\u0131z. Yani ‘Yurt d\u0131\u015f\u0131na gidecek bir oyun var’. Eee? ‘Bir h\u0131rkayla gidelim.’ Hay\u0131r o de\u011fil. Bu tiyatro. Nas\u0131l sineman\u0131n b\u00f6yle bir cazibesi, \u015fa\u015fas\u0131 var. Tiyatroda da baz\u0131 oyunlarda seyirciye oyunculuk, m\u00fczik performanslar\u0131, dans g\u00f6sterdi\u011finiz kadar, dekor, kost\u00fcm ve \u0131\u015f\u0131k konusundaki kreasyonunuzu da g\u00f6stermeniz laz\u0131m. Tiyatro \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n bir b\u00fct\u00fcn\u00fc. \u00c7ok farkl\u0131 sanatlar\u0131n bir arada olu\u015ftu\u011fu b\u00fcy\u00fck bir sanat diyoruz.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Richard oyununun yurt d\u0131\u015f\u0131na gitti\u011finde en az 600 ki\u015filik bir salonda oynamas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen sanat\u00e7\u0131, “Dracula’y\u0131 Devlet Tiyatrosunda sahneleyece\u011fiz. Mesela Dracula’n\u0131n \u015fahs\u0131 daha fazla yurt d\u0131\u015f\u0131 festivalleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7\u00fcnk\u00fc devlet, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ‘Biz buna uluslararas\u0131, d\u00fcnya markas\u0131 fantastik ki\u015filik olarak da bakal\u0131m. Bunu \u015fu festivalde ya da tiyatroda oynayal\u0131m.’ derse oynan\u0131r. Bu da ayn\u0131 \u015feyi yapabilir.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Bay\u00fclgen, b\u00fct\u00fcn tiyatro oyunlar\u0131n\u0131n “Kral \u00c7\u0131plak” dedi\u011fine vurgu yaparak, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“B\u00fct\u00fcn derdimiz seyirciyle b\u00f6yle bir al\u0131\u015fveri\u015f i\u00e7inde olmak. B\u00fct\u00fcn oyunlar bir \u015fey s\u00f6yler. Hangi oyunlar bir \u015fey s\u00f6ylemez? Oyuncusu, y\u00f6netmeni ya da yazar\u0131 ba\u015fka dertler i\u00e7indeyse bir \u015fey s\u00f6ylemeyebilir. \u00d6rne\u011fin gelir der ki ben sana bir hikaye anlataca\u011f\u0131m. Niye anlatacaks\u0131n bu hikayeyi? \u0130\u015fte ben bunu yaz\u0131yor muyum, yazabiliyor muyum diye bakt\u0131m. Ya da oyuncusuna dersin ki ‘Senin derdin ne?’ Oyun bir \u015fey s\u00f6yler, bir ufuk a\u00e7ar, bir yere dokunur. Katarsis denilen \u015fey ger\u00e7ekle\u015fir. Bir ahlaki y\u0131kanma ortaya \u00e7\u0131kar. Herhangi bir \u015fey. Oyuncu diyorsa ki, ‘Benim derdim kendimi el aleme g\u00f6stermek. Bak\u0131n ne g\u00fczel oynuyorum. G\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc beni? Bir daha alk\u0131\u015flay\u0131n bakal\u0131m.’ falan. Bunlardan bir \u015fey olmaz. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n hep bast\u0131ramad\u0131\u011f\u0131, dert edindi\u011fi, payla\u015fmak istedi\u011fi bir \u015fey vard\u0131r. Resim mi heykel mi tiyatro mu m\u00fczik mi, her neyse. Bir yard\u0131m \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 gibi. \u00c7\u00fcnk\u00fc sanat\u00e7\u0131 da acayip bir tip. O da bir ileti\u015fim kurmak istiyor. Onun da bir derdi olmu\u015f mesela \u00e7ocukken. \u0130\u015fte anlat\u0131rsa \u00e7ocukken neler oldu\u011funu, \u00e7ocukken dertli olan ba\u015fka birileri de onu anlar. Beraber bir \u015fey olur. Ama s\u00fcrekli ayn\u0131 \u015feyi de s\u00f6yleyemez, yeni bir \u015fey s\u00f6ylemesi laz\u0131m. \u015eimdi ideali mi tarif ediyorum? Hay\u0131r. Sanat \u015furas\u0131ndan bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z, buradan s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ‘b\u00f6yle yap\u0131lmal\u0131d\u0131r’ diye kural koydu\u011fumuz bir \u015fey de\u011fildir. Zaten ne zaman bu kurallar\u0131 koyarsan\u0131z birileri \u00e7\u0131k\u0131p o kurallar\u0131 bozmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ondan sonra da devrim yapt\u0131k derler. ‘Bravo’ deriz biz de. Biz devrimcileri severiz zaten.”<\/p>\n
Oyunun ikinci sezonu tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden sanat\u00e7\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sezonda da izleyiciyle bulu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n
Eser, 5 Nisan’da Maximum Uniq Hall’de, 14 Nisan’da Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Merkezi’nde, 16-17 Nisan’da Ankara’da, 3 May\u0131s’ta Konya’da, 4 May\u0131s’ta Antalya’da, 5 May\u0131s’ta Denizli’de, 7 May\u0131s’ta ise \u0130zmir’de sahnelenecek.<\/p>\n
Kabare Dada ve Net Sanat taraf\u0131ndan sahnelenen eserde Bay\u00fclgen’in yan\u0131 s\u0131ra \u015eenay G\u00fcrler, Ebru Unurtan, Nihal Usanmaz, Kevork T\u00fcrker, Oral \u00d6zer ve Volkan Ate\u015f G\u00fcnd\u00fcz rol al\u0131yor.<\/p>\n